İçindekiler
Stablecoin’ler Gerçekten Nasıl Çalışır: Yapı, Rezervler ve Geri Ödeme Taahhüdü
Stablecoin’ler genellikle kripto dünyasının en basit ve güvenli aracı olarak algılanır. Aslında, bir fiat para birimine karşı istikrarlı bir değer sağlama vaadinin arkasında, geleneksel finans, blockchain teknolojisi ve risk yönetimi unsurlarını birleştiren karmaşık bir yapı bulunmaktadır.
Moody’s tarafından 17 Mart 2026’da yayımlanan metodolojiye göre, bir stablecoin yalnızca varlıkları ihraççının bilançosunun geri kalanından gerçekten ayrılmış ise değerlendirilebilir. Bu, rezervlerin, şirketin iflası durumunda bile, yalnızca sahiplerin taleplerini karşılamak için kullanılabilir olması gerektiği anlamına gelir.
Analiz edilen stablecoin’ler, tamamen teminatlandırılmış, yani gerçek varlıklarla desteklenen ve “talep üzerine” fiat para birimine dönüştürülebilen stablecoin’lerdir. Ancak, doğrudan teminatlandırma olmadan arz ve talep mekanizmalarını kullanan algoritmik stablecoin’ler bu kapsamda yer almamaktadır.
Operasyonel açıdan bakıldığında, işleyiş nispeten basittir:
- kullanıcılar fiat para yatırır
- ihraç eden, yeni token’ları “mint” eder
- rezervler belirlenmiş bir politika doğrultusunda yatırılır
- geri ödeme durumunda, tokenler “burned” edilir ve kullanıcı fiat alır
Settlement genellikle 1-2 iş günü içinde gerçekleşir, ancak KYC ve AML ile ilgili değişkenlikler olabilir.
Bununla birlikte, basit görünen şey, saklama bankaları, teminat yöneticileri, saklayıcılar ve dijital platformlar gibi aktörlerin bir ağını gizler. Tüm bu unsurlar, derecelendirmenin yakalaması gereken risk seviyelerini tanıtır.
Değerlendirmenin Kalbi: Rezervlerin Kredi Kalitesi ve Piyasa Riski
Moody’s metodolojisinin ilk ayağı, rezervlerin kredi kalitesinin analizi (reserve pool credit quality analysis) üzerinedir.
Burada devreye temel bir kavram giriyor: WAEL (Weighted Average Expected Loss), yani portföyün ağırlıklı ortalama beklenen kaybı. Bu gösterge, şu şekilde hesaplanır:
- portföydeki her bir varlığın ağırlığı
- varlık derecelendirmesiyle ilişkili kayıp oranı
Analiz sadece ortalamayla sınırlı kalmaz: Moody’s, sözde “weakest link” yani en düşük derecelendirmeye sahip varlığı da dikkate alır. Ortalama kalite ile en kötü varlık arasındaki fark belirli bir eşiği aşarsa, derecelendirme cezalandırılabilir.
En yaygın varlıklar arasında şunlar bulunur:
- Devlet Tahvilleri (T-Bill): risk, egemenlik derecelendirmesiyle ilişkilidir
- Banka mevduatları: saklama bankasının riskine maruz kalır
- Repo (geri alım anlaşmaları): sıkı kriterleri karşıladıkları takdirde nakit benzeri araçlar olarak değerlendirilir
Banka mevduatları durumunda, Moody’s ayrıca ilginç bir mekanizma tanıtıyor: belirli bir eşik altında (örneğin A2) banka değiştirme hükümleri varsa, 5 notch’a kadar rating uplift olasılığı.
İkinci sütun, rezervlerin değerinin zaman içinde ne kadar değişebileceğini değerlendiren piyasa riski analizidir.
Burada devreye advance rates giriyor, yani varlıklara uygulanan haircut yüzdeleri. Bazı örnekler (liquidation trigger aktifken):
- ABD T-Bill 1 ay: %99,6‘ya kadar
- ABD 1 Yıllık Hazine Bonosu: yaklaşık %97,4
- AB T-Bill 1 yıl: yaklaşık %98,0
Liquidation trigger olmadan, haircut daha katı hale gelir:
- ABD 1 yıllık Hazine Bonosu yaklaşık %92,4 seviyesine kadar düştü
Bu, önemli bir kavramı yansıtır: varlıkları hızlı bir şekilde likide edebilme yeteneği, stablecoin‘in sağlamlığı için belirleyicidir.
Kantitatif model: Black-Scholes, volatilite ve likidite stresi
Metodolojinin en ilginç yönlerinden biri, riski tahmin etmek için gelişmiş bir kantitatif yaklaşım kullanılmasıdır.
Moody’s, tipik olarak finansal opsiyonlar için kullanılan Black-Scholes tabanlı bir çerçeve kullanmaktadır. Bu bağlamda:
- rezervlerin değeri geometrik brown hareketi izler
- kayıp bir put option olarak modellenir
Zararın basitleştirilmiş formülü şudur:
- Kayıp = max(0, D − MV)
- veya yüzde olarak: max(0, 1 − MV/D)
Nerede:
- MV = rezervlerin piyasa değeri
- D = borç (dolaşımda olan stablecoin)
Buna ek olarak, Liquidity Haircut (LHC) şu şekilde hesaplanır:
- gözlemlenen maksimum bid-ask spread
- en kötü günlük düşüş
Bu parametre, “fire sale” fenomenleri dahil olmak üzere, stresli piyasa etkilerini içermektedir.
Son Beklenen Kayıp şu şekilde olur:
- EL = N(-d₂) − (1 − LHC)/AR × N(-d₁)
Model, kriz senaryolarını simüle etmek için tarihsel veriler, rolling volatilite ve aşırı yüzdelikler (tipik olarak 99. yüzdelik dilim) kullanır.
Bu yaklaşım, stablecoin’lerin derecelendirmesini basit bir crypto değerlendirmesinden ziyade yapılandırılmış finans ürünlerinin derecelendirmesine çok daha benzer hale getirir.
Likidite, operasyon ve teknoloji: daha az görünür ama belirleyici riskler
Moody’s, niceliksel modellere ek olarak, operasyonel ve yapısal risklere de büyük önem vermektedir.
Likidite
Rezervler 5 kategoriye ayrılır:
- Categoria A: bankalarda nakit
- Kategori B: kısa vadeli devlet tahvilleri
- Kategori C: 3 aya kadar vadeli menkul kıymetler
- Categoria D: mevcut kredi limitleri
- Kategori E: repo overnight
En sağlam stablecoin’ler, A ve B kategorilerinde yoğunlaşmış portföylere sahiptir.
Operasyon Riski
Operasyonel risk şunları içerir:
- ödeme hataları
- geri ödemelerde gecikmeler
- karşı tarafların iflası
Moody’s, operasyonel sorunların stres durumlarında, örneğin bank run senaryolarında, daha da artabileceğini vurguluyor.
Teknolojik risk
Stablecoin’ler blockchain ve akıllı sözleşmelere bağlıdır. Başlıca riskler şunları içerir:
- %51 saldırıları
- sözleşmelerdeki bug
- ağın fork’u
Emittent blockchain’i kontrol etmese de, altyapı seçimi ve risk yönetiminden sorumludur.
Düzenleme, veri ve derecelendirme: stablecoin’lerin geleceği şeffaflıktan geçiyor
Metodolojinin son kısmı, sektör için giderek daha merkezi hale gelen konuları ele alıyor.
Veri Kalitesi
Moody’s talep ediyor:
- tam ve güncel veriler
- bağımsız denetimler
- karşı taraflar üzerinde şeffaflık
Veri kalitesi doğrudan reytingi etkileyebilir.
Egemenlik Riski ve Düzenleme
Birçok rezerv devlet tahvillerine yatırıldığı için, stablecoin’lerin derecelendirmesi genellikle ilgili ülkenin sağlamlığına bağlıdır.
Ayrıca, yerel düzenlemeler şunları yapabilir:
- varlıklar üzerinde sınırlar koymak
- likiditeyi etkilemek
- operasyon yapısını değiştirmek
İhraççının Desteği
Bazı durumlarda, ihraççının doğrudan desteği, özellikle açık bir garanti veya güçlü bir finansal kapasite varsa, derecelendirmeyi iyileştirebilir.
Sonuç: Geleneksel finansmana giderek daha çok benzeyen standartlar
Moody’s metodolojisi, stablecoin’lerin basit dijital araçlar olmadığını, aksine gerçek anlamda karmaşık finansal yapılar olduğunu göstermektedir.
Derecelendirme sadece istikrar vaadine dayanmaz, aynı zamanda bir kombinasyona dayanır:
- rezervlerin kalitesi
- likidite kapasitesi
- operasyonel sağlamlık
- teknolojik sağlamlık
Kurumsal yatırımcıların artan girişiyle birlikte, bu kriterler tüm sektör için bir standart haline gelebilir.
Başka bir deyişle, stablecoin’lerin geleceği giderek daha az “crypto-native” ve giderek daha fazla geleneksel finansın katı modellerine yakın olabilir.




